شهر يا پادگان اوشكايا

مدارك موجود حاكي از آن است كه نخستين شهرها درحدود 7 هزار سال پيش در دره هاي نيل و بين النهرين (ميتوان به سومرها و ايلام ها اشاره كرد)در حدود 6 هزار سال در ايران و… چهار هزار سال در يونان و… پديد آمدند. تقريبا"5000 سال پيش جوامع شهري با كليه تجهيزات در ناحيه خاور ميانه وجود داشته است كه در آنها صاحبان صنايع،مالكين،بازرگانان،روحانيون،كارگران و ماموران دولتي در سطوح مختلف فعاليت ميكردند."كريستي ويلسون"از مطاله نقشه هاي حجاري كاخ سارگون دوم كه به همت "هرتفسلد"گرد آوري شده ، به اين نتيجه رسيده است كه شهرهاي شمال غرب ايران( آذربايجان )در قرن هشتم قبل از ميلاد به درجه عالي تمدن رسيده بودند. اين شهرها داراي ديوارهاي محكم و برج و بارو بودند. خانه ها داراي چند طبقه بوده و درهاي آنها هلالي و شكلهاي ديگر داشته اند از روي كتيبه هاي اين حجاريها چنين بر مي آيد كه ستون هاي چوبي معمول بوده و در ساختمان تير به كار مي رفته است. سقف هاي چوبي گاهي با فلز پوشيده مي شده است . اين قسم معماري كه چوب و فلز در آن بكار مي رفته بر مردم آشور و بابل آن زمان مجهول بوده است .بطوري كه از مطالب مذكور بر مي آيد ، در هزاره هاي اول قبل از ميلاد در اراضي آذربايجان از توسعه و تبديل بعضي از دژها به شهر سخن گفته شده كه غالب اين شهرهاي نظامي معمولا"بر فراز پشته ها و تپه ها ساخته مي شدند كه بيشتر دژ بودند در شرايط مناسب و با نظام  پيچيده  اجتماعي و پديده هاي ويژه زندگي شهري دنياي شرق قديم تبديل به شهر گشته و توسعه مي يافتند.در اين رابطه دژ مشهور "اوشكايا"را نيز ميتوان از اين گروه دژها و شهرها بحساب آورد.

آغاز دوره شهر نشيني و تشكيل دژ"اوشكايا"با آن استحكامات و نيروي انساني محافظ نشانگر علل اقتصادي،سياسي واجتماعي و… ميباشد كه كشاورزي را به زندگي شهري گسيل داشته است. در هزاره هاي قبل از ميلاد در "اسكو"نيازهاي روز افزون توليد ،اعضاي جماعت همزيست كشاورز را بر آن داشته كه در كارهاي بزرگ مربوط به منافع مشترك و به ويژه در مورد آبياري و قنات به مقياس گسترده راه هاي ارتباطي و… با يكديگر همكاري نمايند . تأمين اين منظور خود به خود مسئله ايجاد مركز واحد و سازمان يگانه اي را پيش آورده است.لزوم دفاع مشترك و حفظ دارائي ها و سرزمين در برابر هجوم قبايل و اقوام بيگانه،مردم زحمتكش متفرق را به سوي اتحاد قبيله اي سوق داده،و آنها را بر آن داشته تا مركز مشتركي را براي سكونت افراد ،حفظ اموال و دفاع در برابر تجاوزات اختيار نمايند.طبق اسناد آشوري و اورارتويي "اوشكايا"شهري مستحكم با دژهاي انباشته از خوار بار به خصوص گندم و جو و مكانهايي جهت پرورش انواع و اقسام اسب و احشام متفاوت بود. مثل "ايلخچي" = ايلخي چي (در صفحات بعدي مطا لب مربوط به ايلخچي شرح داده خواهد شد) آن زمان كه مركز پرورش اسبان ارتش و اسكو محل نگهداري اسبان يدك در مواقع ضروري بود و صنعتي پيشرفته با صنعت گران چيره دست و مزارع و انبارهاي پر از آذوقه همراه توليد كنندگان تجربه ديده بود.

"هر تسفلد"با استناد به منابع آشوري به وجود 21 شهر اشاره ميكند كه حصارهائي به ارتفاع 120 خشت- تقريبا"15 متر داشته اند . كه از جمله از آنهادژ "اوشكايا"(اسكو) بوده كه حصاري به ضخامت هشت ذراع داشته است.و شهري به نام "آنياش تانيا "وجود داشته كه در محلي بين "اوشكايا و تارواكيسا يا تارماكيس(تبريز كنوني) واقع شده بود كه داراي دو خندق و دو حصار بوده است. لازم به ذكر است كه "ا . م  دياكونوف " و "ادواين رايت "و… نيز از اين شهرها با توجه به گزارش سارگون دوم در سال 714 قبل از ميلاد سخن گفته اند.

چون هنگام بحث از تاريخ اسكو (اوشكايا) از حكومتهاي "ماننا- اورارتو "صحبت به ميان آمده است ، لازم ديده شد كه نصبت به هر كدام مختصر شرحي داده شود:

"دولـت مـانـنـا"

نام ماننا اولين بار در سال 843 قبل از ميلاد و در ميان سرزمين هائي كه در برابر نيروهاي پادشاه آشور بنام "شلم نصر سوم "(24 -859 سال قبل از ميلاد) مقاومت كرده بودند، برده شده است. در فاصله سالهاي 774 تا 810 قبل از ميلاد نيروهاي آشوري دست كم 14 بار به اين سرزمين يوروش آورده اند. در ميان صدها و هزاران اسيري كه از ماننا گرفته ميشد و اكثر آنها به بردگي برده ميشدند ،صدها پيشه ور ماهر نيز وجود داشتند كه در امور ساختماني و تزئيني "نينوا"به كار برده مي شدند .به خاطر همين مشاهبت هاي زيادي در آثار بين النهرين و آذريايجان مي توان مشاهده نمود.از ميان دولتهائي كه نخست در سرزمين آينده "ماد"در آن عهد تشكيل شدند در آغاز ،نقش رهبري را دولتهاي كوچك ناحيه"زاموآ"كه مسكن "لولوبيان و كوتيان"بود بازي ميكرد . و در اين ميان دولت "ماننا"در آن ميان مقام اول را احراز كرد . مركز دولت مذكور در جلگه جنوبي درياچه اروميه در آذربايجان كنوني ايران بوده است.دولت ماننا در قرن هشتم قبل از ميلاد بارها با آشوريان و اورارتوها به مبارزه بر خاست و در واقع مغلوب هيچ كدام نشد.

محقق شهير ايران " سعيد نفيسي مي نويسد : آثاري كه تا كنون از تمدن مردم " مان " يا " مانا" و يا " ماناي بدست آمده است ، معلوم ميكند كه سرزمين ايشان از يك سو به حوالي تبريز و درياچه اروميه و از سوي ديگر به حوالي شهر كرمانشاهان امروز و قسمتي از كردستان ميرسيده است و با مردم اورارتو همسايه بوده اند .

 

"دولـت اورارتــو "

قبل از آمدن آريائيها به سرزمين هاي ايران ، كشوري كه در حدود سده نهم قبل از ميلاد در شرق آنادولو ( آنا طولي = تركيه )و در اطراف درياچه " وان "از اتحاد طايفه اي پديد آمد ،در زبان آشوري  "اورارتو "و در 400 كتيبه به جاي مانده اورارتويي " بي آي نيلي "ناميده شده است . اين كشور همان است كه در زبان عبري و در " تورات " "آرارات "خوانده شده و آن نام هنوز هم بر كوه آرارات كه در سرزمين اورارتو قرار داشت ، باقي مانده است . در متن هاي " بحر الميت " " اورات "، در ترجمه بابلي كتيبه بيستون " اوراشتو "، در ارمني " آئي رارات " و در تواريخ  "هرودوت " آلاردوي "ناميده شده است .در منابع آشوري نخستين بار در سده 13 قبل از ميلاد است كه از اتحاديه قبايل " اورارت " نام رفته است .دولت متمركز اورارتو در نيمه 9 قبل از ميلاد پديد آمد . هسته مركزي اين دولت در اطراف درياچه وان و پايتخت آن ، شهر " توشپا " ، در محل  شهر وان فعلي در تركيه بوده است . قلمرو اين دولت در زمان هاي اوج قدرتش تا درياچه " سوان " ( گؤيچه گؤل - گؤيجه گؤل ) در ارمنستان ، حوزه هاي رودهاي دجله و بخش علياي فرات در جنوب و درياچه اروميه و حتي كوه سهند و زماني تا نزديكي كرانهاي غربي خزر  ( گزه ر) در مشرق گسترش داشته و به عبارت ديگر بخش اعظم آذربايجان جنوبي را در بر ميگرفته است . اورارتو ها مردمي متمدن بودند كه در كشاورزي و دامداري و توسعه صنعت و پيشه وري وتجارت و شهر سازي تبهور خاصي داشتند. مخصوصا پيشرفت كشاورزي بسته به آبياري مصنوعي بود و همين نياز پيشرفت سيستم آبياري را ايجاب ميكرد .در نتيجه همين ضرورت بود كه اورارتويي ها در احداث قنوات و حفر نهر ها و ساختن سد ها و ايجاد شبكه هاي آبياري و كشيدن كانل هاي زير زميني آب قنات مهارت زيادي كسب كرده بودند .  از جممله تاسيسات آبياري احداث شدن در آن زمان كانالي است كه آب را از فاصله 70 كيلومتر به شهر توشپا ( وان ) مي آورده است .اين كانال كه در زمان سلطنت " منوآ " و در اواخر سده نهم و اوايل سده هشتم قبل از ميلاد احداث گرديده ، در روايات ارمني  " نهر شاميرام " ناميده ميشود و هنوز هم از بين نرفته و كتيبه هاي پادشاه بر ديواره آن باقي است .

لازم بذكر است كه در مشابهت هاي كانال كشي اورارتو هنوز هم در منطقه اسكو از اين كانالهاي آبي زيادي را ميتوان نام برد كه با همان تكنيك و مشاهبت كاري ساخته شده و هم اكنون نيز در منطقه اسكو از آب اين قنات استفاه مشود . از اين قنات مهم كه تاريخ ساخت و بهره برداري آنها چندان معلوم نيست در قسمت قنات و آب هاي طبيعي اسكو صحبت خواهد شد . 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

آمار بازدیدکنندگان سایت

844956
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
108
1328
108
839297
18856
23360
844956

آی‌پی شما: 54.156.67.164
امروز: یکشنبه، 02 مهر 1396 - ساعت: 04:07:48

تبلیغات (2)

تالار گفتمان آذر فروم

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

پیوندها

درباره ما

وبسایت رسمی اسکو باخیش از سال 92 به نقد و بررسی در زمینه مطالب فرهنگی ، هنری ، تاریخ و ادبیات شروع به فعالیت کرده است.

مهدی عارفی (ایشیق) :

محقق - نویسنده - شاعر

سخنان بزرگان

امام على سلام الله علیه :
مَنْ حَسُنَتْ خَليقَتُهُ طابَتْ عِشْرَتُهُ؛

هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى‏اش پاكيزه و گوارا مى‏گردد.