نقد کتاب تاریخ اسکو (مقیمی) - قسمت 3

ویژگی ها و تحولات جمعیتی

در صفحه 134 با عنوان تیتر « ویژگی ها و تحولات جمعیتی » نویسنده تغییرات آمار جمعیتی را جدا شدن بخش « خسروشهر » در سال 1376 و بوجود آمدن شهر  « جدید سهند » و افزایش آمار جمعیت آن بر تعداد نفر جمعیت محسوب نموده ،و در ادامه چنین بیان داشته است :

« با این اوصاف، در مطالعات جمعیتی استناد به نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن بدون توجه به تغییرات محدوده های سیاسی و کشوری دقیق نخواهد بود . برای رفع این مشکل، نتایج سرشماری های عمومی نفوس و مسکن را بر اساس محدوده های سیاسی و کشوری سال 1385 شهرستان اسکو( آخرین محدوده سیاسی و کشوری شهرستان ) بازسازی نموده و سپس در مطالعات جمعیتی از نتایج آن استفاده شده است ، تا خوانندگان گرامی به سهولت بتوانند از مطالب این کتاب بهره مند گردند. »

با عنایت به مطالب بالا، ما نیز اشتباهات فاحش نویسنده در مورد آمار جمعیت شهرستان اسکو را بر اساس سال 1385 مورد بررسی قرار می دهیم، تا ثابت کنیم چگونه نویسنده طبق معمول در اینجا نیز راه خطا رفته است! طبق فرمایشات نویسندۀ محترم، حال خوانندگان گرامی با چه روشی خواهند توانست به سهولت از مطالب کتاب فوق بهرمند گردند، معلوم نیست !

تحولات جمعیت و خانوار در شهرستان اسکو

چرا که در صفحه 135 زیر تیتر : تحولات جمعیت و خانوار از شهرستان اسکو، نویسنده بر اساس جدول ارائه شده از طرف مرکز آمار ایران، تعداد جمعیت شهرستان اسکو در سال 1385 را 85498  نفر مرقوم فرموده اند!  اما با کمال تعجب باز طبق معمول بر اساس آمار سال 1385 ، جمعیت این شهرستان را 30247 نفر ذکر نموده است ! در این قسمت آمار ارائه شده در برابر تعداد مهاجرین نیز جالب توجه است !

حال در اینجا مطالب صفحه 163 عیناً نقل می گردد :

« با بررسی آمار سال 1385 مشخص می شود که از کل جمعیت 30247 نفر شهرهای شهرستان اسکو، حدود 4706 نفر(درصد) افراد از سایر مناطق به این شهرها مهاجرت کرده اند.»

در اینجا نیز خواننده باز با آمار ضد و نقیض مواجه می شود! به طوری که در چهار سطر بعد چنین می خوانیم :

« از کل جمعیت شهرستان اسکو یعنی 85498 نفر در سال 1385 حدود 21736 نفر مهاجر طی 10 سال گذشته به دلائل مختلفی وارد این شهرستان شده اند . »

در صفحه 166 زیر تیتر « مهاجرت برخی از مردم اسکو به کشورهای خارج » چنین آمده است:

« در سال 1336 قمری، برابر با سال 1298 شمسی و 1917 میلادی، به دنبال وقوع ناگهانی قحطی و گرانی در ایران، اکثر مردم اسکو در آن سال ها جهت امر و معاش به روسیه و بعضی از تجار نیز به شهرهای استانبول، کلکته، پیشاور و بغداد مهاجرت کردند. مهاجرت و تردد بین کشورها و مسافرت، روی خصوصیات اخلاقی مردم اسکو تاثیر عمیقی گذاشت و باعث گردید مردم این منطقه علاقمند به تحصیل و فعالیت اقتصادی و بالاخره آزاد اندیش از نظر افکار و بینش به بار آیند.  »

لازم است مطالب بالا بررسی تا  نقد دنباله همین نوشته ها صورت پذیرد.

در این قسمت نیز ما ناچاریم به فراموشکاری کامل  ایشان اشاره ای داشته باشیم . اول اینکه با کمال تعجب  می بینیم ایشان در صفحه 599 کتاب، ساز مخالف زده کاملاً عکس مطالب بالا را بیان داشته اند ، چرا که در این صفحه از قول نویسنده می خوانیم :

« قبل از انقلاب بلشویکی در روسیه ، اهالی اسکو به قفقاز رفت و آمد می کردند. اما بعد از از انقلاب اکتبر 1917، رژیم روسیه این آزادی رفت و آمد از مرزهای خود را محدود کرد و اکثر مهاجران اسکوئی به وطن خویش باز گشتند .»!

در این قسمت نیز ایشان بر اثر فراموشکاری سال 1917 را زمان وقوع ناگهانی قحطی و گرانی در ایران دانسته و مهاجرت اکثر مردم اسکو اعم از مردم عادی و تجار را جهت امر و معاش به روسیه و سایر کشورها مرقوم داشته اند! و در مطالبی که ارائه شد، باز ایشان 180 درجه تغییر مسیر داده و بر خلاف نظرات قبلی خود اظهار نظر نموده است !

در این رابطه باید گفت: بعد از پیروزی انقلاب اکتبر 1917 روسیه ، با برقراری حکومت شوراها ( اتحاد جماهیر شوروی ) به خصوص در دوران استالین، حکومت وقت جهت دولتی ساختن تمامی کارخانجات طی التیماتومی به کلیه شهروندان خود اعلام داشت، که قرار است تمامی کارخانجات دولتی شود، و هر کسی که علاقه به کار دارد باید کارمند یا کارگر دولت باشد. لذا به همین سبب ایرانیان، بخصوص آذربایجانی هایی که در شهرهای مختلف نزدیک مرز ایران ( به خصوص ناحیه قفقاز ) مشغول کار یا دارای کارخانه ای بودند ، به جهت ترس از مصادره شدن اموال خود توسط دولت شوراها، تصمیم به بازگشت به وطن گرفتند. حال نویسندۀ محترم در آن آشفته بازار انقلاب بلشویکی و بحران دولتی کردن کارخانجات ،  اکثر اهالی اسکو را چطور برای  مهاجرت به روسیه  قلمداد می نماید، و بعد ساز مخالف می زند. الله اعلم !

اما باید دانست که قبل از نهضت مشروطیت در زمان ناصرالدین شاه قاجار ( پایان سال 1283 ش - محرم 1322 ق  )  و در حقیقت سالها خیلی پیش از انقلاب شوروی ( سال 1917 ) ، حتی در زمان قبل از مرگ فتحعلی شاه ( 1249 ش ) عده ای از اهالی اسکو جهت امر و معاش و تأمین مخارج خانوادۀ خویش به منطقه قفقاز سفر می کردند .

کسروی در این باره می نویسد:

« چنانکه گفتیم ایرانیان در قفقاز بسیار می بودند. گذشته از بازرگانان و پیشه وران گروه انبوهی کارگر در کانهای نفت باکو کار می کردند و با رنج و خواری بسیار روز می گزاردند . در سایه کمی کار و فزونی ستم در کشور خود ماندن نتواسته و به شهرهای بیگانه پناه برده و با آن کارهای سخت تن در داده بودند.»*

 با توجه به مطالب بالا معلوم می گردد: « کسروی » نیز مهاجرت ایرانیان به ناحیه قفقاز، بخصوص « باکو » را قبل از نهضت مشروطیت به قلم آورده است .

حال باقیمانده همان موضوع را از زبان نویسندۀ « کتاب اسکو » پی  می گیریم . ایشان بلافاصله به دنبال همین مطالب از قول  مرحوم

  « غلامحسین حقانی و آقای سیروس صالح پور »  اظهار  می دارند:

« مهاجرت و تردد بین کشورها و مسافرت، روی خصوصیات اخلاقی مردم اسکو تاثیر عمیقی گذاشت و باعث گردید مردم این منطقه علاقمند به تحصیل و فعالیت اقتصادی و بالاخره آزاد اندیش از نظر افکار و بینش به بار آیند. »

در این قسمت نظر خوانندگان عزیز را به مطالب مقدمه چاپ اول کتاب  جلب می کنیم که نویسندۀ محترم مرقوم فرموده بودند:

----------------------------------------------           *تاریخ مشروطۀ ایران،احمد کسروی، صفحه 193، چاپ هفدهم - 1373 ، مؤسسه انتشارات امیر کبیر

« ویژگی خاص شهر اسکو، از قبیل قرار گرفتن در دامنه سرسبز سهند و عدم ارتباط زیاد با شهرهای همجوار در زمانهای قدیم، باعث شده محیط شهر اسکو از ناهنجاریهای رایج در سایر شهرها به دور باشد و سلامت و پاکی محیط زبانزد همگان باشد . این امر باعث شده جوانان بیشتر به تحصیل علم بپردازند. »

اما در رابطه با اظهارات آاقای سیروس صالح پور، باید گفت اگر ایشان واقعاً چنین نظراتی را اظهار داشته باشند ، باید در اینجا نظر نویسندۀ محترم و خوانندگان عزیز را به مطالب ذکر شده در کتاب « سه خاطره از آقا » نوشته جناب صالح پور جلب نمائیم .

ایشان می نویسند :

 « ... وقتی آقا ( آیت ...ا میرزا حسن احقاقی ) وارد اسکو     می شوند مشاهده می کنند که حالا دیگر این اسکو، آن اسکوی دوران اجداد بزرگوارشان نیست. در سال های اخیر اکثر مردان برای کار و پول درآوردن به قفقاز و روسیه رفته و در مراجعت نه تنها دین آباء و اجدادی خود را فراموش نموده اند، بلکه خیلی ها به نظر خودشان متجددتر شده و به دین جدید بهائیت هم روی آورده اند. »

در این مورد جهت کسب اطلاعات بیشتر، نویسندۀ محترم و خوانندگان عزیز می توانند به کتاب « سه خاطره از آقا » مراجعه فرمایند .*

وضعیت بهداشت و درمان

در صفحه 179 در رابطه با وضعیت بهداشت و درمان و همچنین در رابطه با زمان تأسیس تنها بیمارستان اسکو، نویسندۀ محترم رشته کلام را چنین به دست گرفته است:

« در سال 1340 شمسی بیمارستان یکصد تخت خوابی هلال احمر ( شیر خورشید ) افتتاح  و سرپرست آن نیز دکتر مرندیان شدند. در سال 1353 ساختمان نوینی جایگزین  ساختمان قبلی گردید.. »

اما با کمال حیرت در صفحه 180 در این مورد می خوانیم :

------------------------------------------------------

*کتاب فوق در سال 1379 توسط سیروس صالحپور ، در 48 صفحه، که در رابطه با  زندگی  آیت ا.. میرزا حسن احقاقی است ، انتشار یافته است.

« در سال 1365 ساختمان بیمارستان یکصد تخت خوابی احداث گردید که دارای بخش های متعدد زنان و زایمان، جراحی، داخلی و سه باب اطاق عمل و ... بود.»

در این مورد نیز باید گفت: طبق معمول نویسندۀ محترم بیراهه رفته ، و همانند مطالب قبلی، رشته کلام را به راحتی از دست داده  و دچار نسیان گردیده است!  اولاً بیمارستان سال 1340 از چندان وسعتی برخوردار نبود که دارای یکصد تختخواب باشد! دوم اینکه در سال 1353 ساختمان قبلی آن به هیچ وجه تخریب نگردید، که ساختمان نوینی جایگزین آن گردد . بلکه با تأمین اعتبار، در کنار همان ساختمان، نسبت به توسعه بیمارستان در دو طبقه اقدام گردید .

به دنبال همین مطالب در مورد مقدار مساحت بیمارستان نیز چنین بیان داشته است:

« بیمارستان اسکو به مساحت 5531 متر مربع با درجه ارزشیابی 2 وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز دارای 100 تخت ثابت و 42 تخت فعال بوده و ... »

اما باز از یاد برده است که در صفحه 222 مساحت همان بیمارستان را غیر از این رقم اعلام داشته است !

در زیر تیتر « کاربری درمانی بهداشتی » در مورد مساحت بیمارستان چنین نقل شده است:

« شهر اسکو دارای یک بیمارستان 100 تخت خوابه واقع در خیابان امام به مساحت 7031 می باشد که از نظر تجهیزات در حد نسبتاً خوب و از نظر پرسنل دارای پزشک، جراح، ماما، دارو ساز و بهیار می باشد و علاوه بر خود شهر، به روستاهای اطراف حوزه نفوذ خود نیز سرویس می دهد. »

نویسندۀ محترم علاوه بر این مطالب، در مورد مدرن بودن بیمارستان و چگونگی ارائه خدمات به مردم داد سخن رانده و چنین بیان داشته اند:

 « بیمارستان اسکو دارای امکانات و تجهیزات پزشکی و درمانی مدرن در سطح شهرستان می باشد. این بیمارستان دارای اورژانس می باشد که در خصوص عدم درمان بیمار سریعاً با دستور ریاست بیمارستان به اولین مرکز درمان بیماری با اتومبیل اورژانس فرستاده می شوند.»

با کمال تعجب نویسنده در صفحه 182 در این رابطه چنین اظهار نظر می نماید:

« تعداد تخت های فعال شهرستان به ازای هر ده هزار نفر جمعیت برابر 78/5 می باشد که به طور قابل توجهی از آمار متناظر استان  ( 5/13 ) پائین تر است. همچنین این مساله در خصوص شاخص تعداد پزشکان به ازای هر ده هزار نفر جمعیت نیز مصداق دارد و مقدار این شاخص در شهرستان(5/1) بسیار پائین تر از آمار استانی این شاخص ( 46/3 ) است.»

باز در این رابطه در صفحه 187 زیر تیتر « وضعیت درمان » نویسنده بدون آگاهی از مطالب بالا چنین بیان داشته  است:

« به علت وجود بیمارستان 100 تختخوابی در اسکو، شاخص سرانه تخت بستری به ازاء هر هزار نفر جمعیت در سال 1382 معدل 3/1 بوده و با میانگین استان در همان سال  برابر می باشد. مقایسه سرانه تخت بستری به ازاء هر هزار نفر جمعیت برای  استان و شهرستان اسکو نشان می دهد که امکانات درمانی در سطح این شهرستان به  موازات کل استان توسعه یافته است .»

در این قسمت ما هیچ سخنی نگفته، هم در مورد جمله بندی و هم در رابطه با چگونگی خدمات دهی بیمارستان قضاوت را به خود خوانندگان عزیز ارجاع می دهیم .

در صفحه 225 در رابطه با فاصله شهر جدید سهند از تبریز زیر عنوان « موقعیت جغرافیای شهر جدید سهند » چنین می خوانیم :

 « شهر جدید سهند در فاصلۀ 30 کیلومتری جنوب غربی تبریز و در محور جادۀ تبریز - آذرشهر قرار گرفته است.»

در اینجا خوانندگان عزیز به طور حتم می دانند که اسکو بعد از شهر جدید سهند در دره ای سرسبز قرار گرفته است . به همین خاطر فاصلۀ شهر جدید سهند از تبریز باید از فاصلۀ اسکو تا تبریز نزدیکتر و کمتر باشد. اما باز مراجعه می کنیم به اطلاعات داده شده توسط نویسندۀ محترم در این مورد که  جای تعجب دارد :

در صفحه 22 فاصلۀ اسکو از تبریز 20 کیلومتر و بر عکس در صفحه 225 فاصلۀ شهر جدید سهند از تبریز 30 کیلومتر برآورد شده است . حال خوانندۀ کتاب با این اطلاعات و آمار غیر اصولی و سر هم بندی شده چه استفاده ای خواهد برد ، معلوم نیست !

 

اوشکایا در دوران ماد

در صفحه 210 نویسنده  از قول « میخائیل دیاکونوف » شرق شناس روسی  به نقل از کتاب « تاریخ ماد » در بارۀ اسکو یا « اوشکایا » چنین اظهار نظر نموده است:

« این شهر در دورۀ مادها « اوشکایا » نام داشت روستائی آباد بوده است . »

اما باز نویسنده در صفحه 405 خلاف این مطالب را بیان می کند و از قول میخائیل دیاکونوف می نویسند:

« اوشکایا یا اسکوی کنونی در دامنۀ غربی سهند، قله مرزی اورارتو بوده و احتمالاً در زمان سارگون دوم پادشاه آشور هنگام تسخیر سوبی در کرانه شرقی دریاچه ارومیه، که بیشتر( پیشتر ) به دولت ماننا تعلق داشته، ساخته شده و سپس توسط نیروهای مهاجم دشمن( سارگون دوم ) اشغال گردید.»

همچنان که نویسنده خود نیز معترف است، اوشکایا نه در زمان « ماد »ها و حتی بر خلاف گفته ایشان این قلعه در زمان سارگون دوم هم ساخته نشده است . ایشان در اثر فراموشکاری و عدم انسجام مطالب، دچار اشتباهات فاحش و غیر قابل قبول در سراسر کتاب شده و در اینجا نیر بدون اینکه متوجه نوشته های جمع آوری شدۀ خود باشد، زمان ساخت قله اوشکایا را به زمان سارگون دوم نسبت داده و باز در اثر فراموشی ویران شدن همان قله را در همان زمان به دست سارگون دوم بیان نموده است!  در اینجا باید متذکر شد که این قله قبلاً به دولت « ماننا » تعلق داشت، که بعدها توسط نیروهای « دولت اورارتو » اشغال و بعد از آن نیز به تصرف نیروهای آشور درآمده و ویران می گردد . باز لازم به یاد آوری است که ، جهت آگاهی خوانندگان گرامی در صفحات بعد، توضیحات کافی در این مورد  ارائه خواهد شد.

کاربری تجاری

در صفحه 221 زیر عنوان : کاربری تجاری ، چنین می خوانیم :

« واحدهای تجاری شهر اسکو عموماً در مسیر خیابان اصلی مستقر هستند که در واقع اکثراً در کنار خیابان امام از خسرق تا فسقندیس می باشند و تعدادی از واحدهای تجاری نیز در محلات وجود دارد که نقش سرویس دهی به خود ساکنین محله را عمل می کنند.»

در اینجا با جمله بندی مطالب کاری نداریم . ولی نویسندۀ محترم باید آگاهی داشته باشند که درست است تجارت نوعی داد و ستد است، ولی تعریف مخصوص خود را دارد . چون در اینجا منظور ایشان از واحدهای تجاری شاید همان اصناف و کسبۀ محترم باشند . ولی  باید گفت تعدادی از مغازه های اصناف و کسبه شاید در مسیر ذکر شده قرار داشته باشند، اما مرکز اصلی این مغازه ها در خیابان طالقانی جنوبی و شمالی به خصوص محلۀ سبزه میدان و فلکه و تعداد قابل توجه ای هم در چایکنار مشغول فعالیت می باشند . باید یاد آوری شد در اسکو دو پاساژ به صورت اداری - تجاری  یکی در خیابان طالقانی جنوبی و دیگری در خود فلکه قرار داشته، واحدهای دیگر در سطح شهر به صورت اصناف و کسبه مشغول فعالیت می باشند.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

آمار بازدیدکنندگان سایت

846261
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
296
795
1413
839297
20161
23360
846261

آی‌پی شما: 66.249.66.207
امروز: سه شنبه، 04 مهر 1396 - ساعت: 23:07:16

تبلیغات (2)

تالار گفتمان آذر فروم

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

پیوندها

درباره ما

وبسایت رسمی اسکو باخیش از سال 92 به نقد و بررسی در زمینه مطالب فرهنگی ، هنری ، تاریخ و ادبیات شروع به فعالیت کرده است.

مهدی عارفی (ایشیق) :

محقق - نویسنده - شاعر

سخنان بزرگان

امام على سلام الله علیه :
مَنْ حَسُنَتْ خَليقَتُهُ طابَتْ عِشْرَتُهُ؛

هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى‏اش پاكيزه و گوارا مى‏گردد.