فرهاد فخرالدینی - آهنگساز سریال امام علی(ع)

توضيح : ( مطالب فوق در مورخه شنبه 17 اسفند ماه سال 1381 برابر با 4 محرم 1424 و مطابق با مارس 2003 در شماره 2907 صفحه 9 روزنامه بين المللي « مهد آزادي » چاپ تبريز  و همچنين در « ويژه نامه انجمن ادبي شهرستان اسكو » شماره 6 ويژه تير ماه 1382 از همين راقم به چاپ رسيده  است. البته به جز مطالب پایانی)

قبل از آغاز كلام در باره زندگينامه هنري استاد « فرهاد فخرالديني »، با توجه به تراكم كاري و        مسئوليت هاي سنگين و كمبود شديد وقت از نظر زماني براي استاد ، لازم ديده شد كه از خود                  « استاد فخرالديني » و همچنين خانم « آزرم لاري شرقي » همسر مهربان و تلاشگر استاد به خاطر مساعدت و همكاري صميمانه در مورد قبول زحمات بنده ( عارفي ) در جهت تهيه و تنظيم اطلاعات مربوطه قدرداني و تشكر بعمل آيد . حال نظر خوانندگان عزيز را به مطالعه  شرح حال زندگينامه هنري استاد « فرهاد فخرالديني » جلب مينائيم .

« استاد فرهاد فخرالديني » در سال 1316 ( 1938 م ) در يك خانوادة هنر پرور و اديب  در تبريز چشم به جهان گشوده است  . او فرزند شاعر نامدار آذربايجان « محمد علي فخرالديني » متخلص به « محزون » و ايشان هم فرزند « حسن فخرالديني اسكوئي » ميباشد كه قبل از انقلاب مشروطه به علت قحطي و گراني جهت كار از اسكو به جمهوري آذربايجان مسافرت و در منطقه « گده بك » در معادن گوگرد مشغول كار ميشود . ولي در اثر بيماري زود هنگام دار فاني را وداع ميگويد . حسن نيز فرزند « فخرالدين فخرالديني اسكوئي » ميباشد  كه از مردان صاحب نام و خير انديش اسكو بوده كه يكي از كوچه هاي مشهور و قديمي اسكو بنام  « كوچة فخرالدين » در محلة سبزه ميدان اسكو و يك مسجد در همان كوچه به همان نام ( فخرالدين مسجيدي ) و يك استخر بزرگ آب بنام « فخرالدين گؤلو » ( استخر فخرالدين ) كه متأ،سفانه بعد از انقلاب با خاك مسطح و توسط شهرداري درختكاري شد ، به يادگار مانده است ، به قول استاد فرهاد فخرالديني كه ميفرمايد : در هر فرصت مناسب سعي ميكنم جهت زيارت زادگاه آبا و اجدادي خود به اسكو مسافرت كنم و از آنجا ديداري داشته باشم ( ديدار تابستان 1380 ).                                                          

لازم به ذكر است كه « هنرمند عكاس، «  استاد فخرالدين فخرالديني » نيز برادر « استاد فرهاد فخرالديني » ميباشد .به هر حال دوستي پدر با شعرا و هنرمندان معروف آذربايجان توجه « فرهاد » را به اهل هنر جلب نموده و با مشاهدة اجراي برنامه هاي موسيقي در تنها سالن كنسرت شهر تبريز اثري عميق در روحيه او بجا ميگذارد كمتر از پنج سالش بود كه اولين برنامة موسيقي را روي صحنه مشاهده ميكند. شايد از همان زمان ناخودآگاه ضمير او به دنياي موسيقي كشانده ميشود . وجود گرامافون و صفحه هاي موسيقي و برنامه هاي موسيقي و پخش شعر هاي سروده شدة پدر ( محزون ) از راديو كه توسط هنرمندان آذربايجان آهنگسازي شده بود  و بيشتر توسط نوازندگان ساز آذربايجاني ( عاشق ها ) به اجرا در ميآمد او را با موسيقي مأنوس ميسازد .فرهاد از سن هشت سالگي به همراه خانوادة خويش از تبريز به تهران مهاجرت ميكند( سال 1325 ش ) . مقطع ابتدائي را در مدارس « توفيق و علامه» مشغول تحصيل شده و تحصيلات دبيرستان را در مدارس « علامه ذوقي محمد قزويني و دارالفنون تهران به اتمام ميرساند .

علاقة روز افزون او به موسيقي باعث شد كه به رشتة موسيقي روي آورد و فعاليت خود را در اين زمينه دنبال نمايد . ابتدا موسيقي را با نوازندگي « ويلن » نزد « احمد مهاجر » شروع نمود و سپس در مكتب  « استاد ابوالحسن صبا » يگانه استاد زمان خود و بعد نزد « استاد علي تجويد » دوره هاي كامل رديف موسيقي ايراني را ميآموزد .     

 

                                                                                                                                       

فرهاد در سال 1339 براي ادامة تحصيلات عالي وارد « هنرستان عالي موسيقي ملي » ميشود و همكاري خود با اين هنرستان را آغاز نموده و از تجربيات « حسين دهلوي و مصطفي پور تراب و احمد پژمان » بهره مند ميگردد . در سال 1344 با موفقيت كامل از آنجا فارغ التحصيل ميگردد . در اين دوره  « هارموني و تجزيه و تحليل موسيقي غربي » را نزد « آما نوئل مليك اصلانيان » و تجزيه و تحليل موسيقي ايراني را نزد « دكتر مهدي بركشبي » فرا گرفته و همكاري خود را با سازمان راديو شروع ميكند و سپس بعنوان آهنگساز و سرپرست گروه به فعاليت ميپردازد. همزمان با ازدواج خود با خانم « آزرم لاري شرقي » در سال 1342 همكاري خود را با « هنرستان عالي موسيقي ملي » به موازات تحصيل خود در همانجا آغاز ميكند و به تدريج تدريس تئوري و موسيقي و هارموني و تجزيه و تحليل موسيقي ايراني و فرم و آفرينش در موسيقي ايراني و رهبري هنرستان به عهدة او محول ميگردد .  نتيجة اين ازدواج دو فرزند پسر بنامهاي : « فرشاد » متولد 1344  فارغ التحصيل رشتة ليتو گراف از كشور آلمان و نوازندة گيتار و آهنگساز ، ايشان نيز داراي دو پسر بنامهاي « سهراب يازده ساله و شهاب شش ساله ميباشد . « فرزاد »  متولد 1355 دانشجوي رشته زبان انگليسي و نوازنده گيتار و به تدريس گيتار نيز ميپردازد.

فرهاد در برنامه ريزيهاي هنرستان همواره به عنوان  عضو شوراي فني شركت داشته و در  عين حال از سال 1344 با راديو ايران ابتدا بعنوان نوازندة « ويلن و « و يولا » و بعد به عنوان آهنگساز و رهبر اركستر به همكاري پرداخته و همكاري با « روح اله خالقي ، جواد معروفي ، مرتضي حنانه، فريدون ناصري و دوراني » در اين دوران براي او تجربياتي ديگر فراهم ميكند.

« استاد فخرالديني » از سال 1352 تا 1358 رهبري دائمي « اركستر بزرگ راديو و تلويزيون ملي ايران » را به عهده داشته است . ثمرة اين همكاري اجراي آثار بسياري از ساخته هاي خود و آهنگسازان ديگر است كه در آرشيو راديو و تلويزيون نگهداري و گاهگاهي نيز پخش ميگردد . او در تالارهاي گوناگون تهران از جمله « تالار وحدت » كنسرت هائي از آثار خود و آهنگسازان ديگر را رهبري نموده است . در مهر ماه سال 1370 بنا به دعوت « توفيق قلي اوف » رئيس جامعة آهنگسازان و موسيقي دانان جمهوري آذربايجان ، به آنجا مسافرت كرده و با « اركستر سمفونيك راديو و تلويزيون باكو ، سوئيت سمفونيك هاي سربداران و ابن سينا را در تلويزيون و تالار كنسرت مسلم مقامايف » به رهبري خودش به اجرا ميگذارد . در اين سفر با آهنگسازان مشهور آذربايجان همانند « جهانگير جهانگير اوف ، جودت حاجي يئف ( شاگرد شوستاكويچ ) و بسياري ديگر از موسيقي دانان آنجا آشنا و دوست ميگردد . و در اين جمع طي مراسمي به عضويت افتخاري آهنگسازان جمهوري آذربايجان پذيرفته ميشود.

« استاد فخرالديني » ميگويد : اولين ملاقات من با « فيكرت امير اوف » آهنگساز جمهوري آذربايجان مربوط به زماني ميشود كه بنده جوان بودم و استاد « فيكرت امير اوف » به ايران آمده بود و در آنزمان من در هنرستان بودم ، چون به علت اينكه آذربايجاني بودم و زبان تركي را خوب صحبت ميكردم ، همين امر موجب گرايش و در واقع عنايت ايشان به بنده گرديد كه كارت و آدرس منزلش را به من مرحمت و تأكيد نمود كه اگر به باكو آمدي ، حتماً بيا به بينمت و

ايشان در دوره هاي مختلف همواره به تدريس دروس موسيقي در هنرستان و هنركدة موسيقي ملي و هنرستان موسيقي و دانشكدة هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامي مشغول بوده و بر اساس ارزشيابي هنرمندان كشور ، دكتراي هنر( درجة يك هنري ) به ايشان اعطا گرديده است .

كارهاي اصلي :  الف = موسيقي با كلام

آثار اجرا شده در اين زمينه كه براي آواز به همراهي اركستر نوشته شده است عبارتند از :

1 چهارگاه براي ويلن و آواز به همراهي اركستر بر روي غزلي از سعدي ( هفتم هجري = سيزدهم ميلادي ) در سال 1354 ش = 1975 م .

2 « اي عشق » بر روي غزلي از عراقي ( 610 688 هجري = 1213 1289 م ) در سال 1350 ش = 1971م

3 - « براي دخترم » 1354 ش = 1973 م .

 4 - « گذر عمر » 1353 ش = 1974 م .

 5 - « موج » 1355 ش = 1976 م .

 6   « آهنگ اشتياق » 1355 ش = 1976 م .

 7  - « سرود بهار » 1354 ش = 1975 م .

 8 - « ياد يار مهربان » 1355 ش = 1987 م ، بر روي اشعار فريدون مشيري ( از شعراي معاصر ) .

9 - « درد گنگ » 1356 ش = 1977 م ، بر روي شعري از هـ . ا . سايه ( از شعراي معاصر ) .

10 « بهار آمد » 1355 ش = 1986 م .

 11 -« بهار ميشود » 1356 ش = 1977 م .بر روي اشعار سياوش كسرائي ( از شعراي معاصر ) . 

12 - « درد جانسوز » 1366 ش = 1987 م . بر روي غزلي از حافظ ( قرن هشتم هجري = چهاردهم ميلادي ) .

13 - « فرخنده شب » 1361 ش = 1982 م . بر روي غزلي از حافظ .

14 « رامشگران » بر روي اشعار نظامي گنجوي ( وفات 614 هجري = 1217 ميلادي ) شامل هشت تابلو ( تصنيف ) از خسرو شيرين ، در سال 1370 ش = 1991 ، اجرا در تالار وحدت تهران .

15 - « چه بد كردم » ( در دستگاه ابو عطاء ) بر روي ابياتي از عراقي ، در سال 1378 .

ب = موسيقي بدون كلام :

1 « دل انگيزان » 1348 ش 1969 م ، تجربه اي تازه با وزنهاي گنگ و ميزان هاي مختلط در كمپوزسيون موسيقي ملي ، براي سازهاي زهي آرشه اي و بادي چوبي و سازهاي ايراني و آلات ضربي .

2 - « همايون » 1347 ش = 1968 م ، براي اركستر .

3 « سوئيت سمفونيك سربداران » 1369 ش = 1990 م .

4 - « سوئيت سمفونيك ابن سينا » 1369 ش = 1990 م .

ج = تنظيم  ( هارموني و اركستراسيون ) نغمه ها و ملوديهاي هنرمندان ديگر كه در آرشيو راديو موجود است .

د = موسيقي فيلم :

1 « شوهر آهو خانم » - فيلم سينمائي كارگردان « داود ملاپور » ، اولين تجربه سال 1347 ش = 1968 م

2 « نشانه » - فيلم كوتاه تلويزيوني كارگردان احمد هاشمي ، سال 1358 ش .

3 - « دستهاي سبز فاتو » فيلم كوتاه تلويزيوني كارگردان احمد هاشمي ، سال 1360 .

4 سريال تلويزيوني « سربداران » در هفده قسمت كارگردان محمد علي نجفي ، سال 1362 ش = 1983 م . برندة لوح زرين و ديپلم افتخار به عنوان بهترين نوار موسيقي فيلم در ده سال بعد از انقلاب .

5-    « كمال الملك » - فيلم سينمائي كارگردان علي حاتمي ، در سال 1363ش = 1984 م .

6-     سريال تلويزيوني « بو علي سينا » در 9  قسمت كارگردان كيهان رهگذر ، 1366 ش = 1987 م .

7- « گزارش يك قتل » ، فيلم سينمائي ، برندة لوح زرين و ديپلم افتخار در جشنوارة فجر 1365 كارگردان محمد علي نجفي ، سال 1365 ش =  1986 م                              

 

8 -« پرستار شب » - فيلم سينمائي ، برندة لوح زرين و ديپلم افتخار در ششمين جشنوارة فجر ( 1366 ) به عنوان بهترين موسيقي فيلم . كارگردان محمد علي نجفي ، سال 1366 ش = 1987 م .

9 « جستجو گر » ، 1368 ش = 1989 .

10 - « روزهاي انتظار » ، 1365 ش = 1986 م .

11 - « ساوالان » ، 1368 ش = 1989 م .

12 « روزهاي با شكوه » ، 1367 ش = 1988 م .

13- « شاخه هاي بيد » ، 1367 ش = 1988 م .

14 - « آپارتمان » شمارة 13 در سال 1369 ش = 1990 م .

15 - « قرق » ، 1370 ش = 1991 م .

16 - « ملك خاتون » ، 1369 ش = 1990 م .

17 - « زندان ديو » ، 1371 ش = 1992 م .

18 سريال تلويزيوني « روزي روزگاري » در هفده قسمت ، كارگردان احمد جو ، سال 1371 ش = 1992 م

19 - « آدم برفي » ، 1373 ش = 1994 م .

20 مجموعة تلويزيوني « امام علي ( ع ) » در 22 قسمت ، كارگردان و نويسنده داود مير باقري ، 1375 ش = 1996 م .

21 - « مسافر ري » ، 1379 ش .

22 مجموعة تلويزيوني « كيف انگليسي » در 13 قسمت .

هـ = مقالات :

1 وزن در موسيقي قديم ايران ( مجلة موسيقي شمارة 111 تا 116  سال هاي 1346 تا 1347 ) .

2 شيوة نت نويسي « عبدالقادر مراغه اي » ( وفات 838 هجري قمري ). در اين مقاله آهنگهائي را كه عبدالقادر مراغه اي در كتابهاي « مقاصدالالحان و جامعه الالحان » به شيوة قدما ثبت كرده است ، استاد فرهاد فخرالديني آنها را به صورت خط نت امروزي در آورده و به اين ترتيب نغمه هائي از تصنيف هاي قديم موسيقي ايران را با قدمت حدود 600 سال ، قابل اجرا نموده است كه اينك خود سندي معتبر از موسيقي قديم ايران محسوب ميشود . اين مقاله در كتاب « ماهور 3 » در زمستان 1372 به چاپ رسيده است .

لازم به ياد آوري است كه « روژمون » فرانسوي در رساله اي بنام « انديشه هائي در بارة موسيقي مسلمان »در ميزان 8/6 (  ‍Paris. 1870{H –G. Rougemont  : Pensees sur  la { Musique  Musulmane ) و                 « فتيس » بلژيكي ( Fetis – 1784- 1871 ) در ميزان 2/2 و « رئوف يكتا » موسيقي دان تركيه در بخش موسيقي ترك در دائره التمعارف موسيقي در ميزان 8/12  ( Encyclo pedie de la musique }1ere Partie t.v. Paris 1922 }) همين نغمه ها را نت نويسي كرده اند .

 ولي هر سه محقق در تعيين وزن آهنگ با همديگر اختلاف نظر دارند . در حاليكه وزن آهنگ مزبور متكي به وزن شعر آن است و در تحقيقات آنان توجهي به شعر تصنيف نشده و صداهاي موسيقي با هجاهاي كلمات تطبيق داده نشده است .

3 همبستگي هنرها در زير گنبد مينا مجلة دانشكدة هنرهاي زيباء دانشگاه تهران ، شمارة اول ، بهار 1374 .

4 فرم در موسيقي ايران تكثير به صورت زيراكس در هنركدة موسيقي ملي ، شهريور 1352

5 مقامات موسيقي قديم ايران آماده براي چاپ .

كتاب : پارتيتور گزينة موسيقي سربداران ( سوئيت سنفونيك ) .    كتاب هاي آماده براي چاپ :

1 تجزيه و تحليل رديف موسيقي ايران .

2 وزن در موسيقي ايران .

3 مجموعة مقالات و سخنرانيها و مصاحبه ها .

4 پارتيتورهاي آثار تأليف شده .               ز = نوار كاست و ديسك :

تا كنون 14 نوار كاست و ديسك از ايشان منتشر شده است ، كه عبارتند از :

1 چهارگاه براي ويلن و آواز به همراهي اركستر با صداي محمد رضا شجريان .

2 سربداران با چند برداشت ( در ايران و آمريكا ) .

3 بو علي سينا .

4 كمال الملك .

5 يادِ يار مهربان .

6 رامشگران ، با صداي كاوه ديلمي .

 7 - روزي روزگاري

8 موسيقي اشعار حافظ با صداي احمد شاملو

9 موسيقي اشعار مولوي با صداي احمد شاملو

10 موسيقي اشعار نيما با صداي احمد شاملو

11 اما علي ( ع ) 1

12 امام علي ( ع ) 2

13 آفرينش

14 كيف انگليسي

با اين تلاش و كوشش شبانه روزي خستگي ناپذير ، بالاخره استاد فرهاد فخرالديني در آذر ماه سال 1377 شمسي به تشكيل « اركستر موسيقي ملي ايران » همت گماشته و مديريت هنري آن را نيز بر عهده ميگيرد . ايشان اركسترهاي متعددي را با اين اركستر در تالار وحدت و در تالارهاي ديگر و در شهرستانها و همچنين در كشورهاي : چين ( پكن و شانگهاي ) ، سوئيس ( ژنو و گردنا مونتانا ) و كويت به اجرا در ميآورد .

تعداد شاگردان استاد فخرالدینی شاید از تعداد موزیسین های ایرانی داخل و خارج از کشور هم بیشتر باشد. ایشان نوازنده، آهنگساز، پژوهشگر، مدرس موسیقی بوده و نقش مهمی نیز در موسیقی کشورمان داشته است. فرهاد فخرالدینی سالهای زیادی به تدریس دروس آهنگسازی مشغول بود که از جمله شاگردان وی می توان به شهرام توکلی، سید مهدی حسینی، مازیار حیدری اشاره داشت. استاد به مدت ۱۱ سال رهبر ارکستر ملی ایران بود. برادر بزرگش فخرالدین فخرالدینی عکاس نامدار پرتره‌است. برادر کوچکترش فاروق فخرالدینی ضمن اشتغال به حرفه عکاسی. از ورزشکارن به نام بوده و سال‌ها سمت مربی گری تیم ملی والیبال ایران را به عهده داشته‌است.

 تحصیلات استاد در هنرستان عالی به پایان نرسیده بود که از سوی ریاست وقت هنرستان، استادحسین دهلوی، به تدریس در همان هنرستان دعوت شد. سال 1344 همکاری با برنامه های مختلف رادیو را آغاز کرد و از سال 1352 تا 1358 رهبر ارکستر بزرگ رادیو و تلویزیون شد. فخرالدینی از سال 1347 ساخت موسیقی فیلم را با آهنگسازی برای فیلم سینمایی شوهر آهو خانم به کارگردانی داوود ملاپور آغاز کرد.

وی آلبوم هایی را در سالهای دهه 50 انتشار داد که از جمله شاخص ترین آنها چهار گاهی است که وی با آواز محمد رضا شجریان اجرا و به بازار موسیقی عرضه کرد که یکی از قطعات آن به عنوان تیتراژ برنامه معروف قصه ظهر جمعه رادیو بیش از سه دهه است که پخش می‌شود. فخرالدینی در این آلبوم برای نخستین بار برای آواز هم قطعه نوشت و از این جهت کاری نو را سامان داد.

از دیگر آثار سینمایی که وی آهنگسازی آن‌ها را انجام داد می‌توان به این فیلم‌ها اشاره کرد:

 کمال ‌الملک (علی حاتمی 1363)، گزارش یک قتل (محمدعلی نجفی 1365)، بوعلی سینا (کیهان رهگذار 1366)، پرستار شب (محمدعلی نجفی1366)، روز باشکوه (کیانوش عیاری 1367)، شاخه‌ های بید (امرالله احمدجو 1367)، جستجوگر (محمد متوسلانی1368)، ساوالان ( یدالله صمدی 1368)، آپارتمان شماره 13 (یدالله صمدی1369)، ملک خاتون (حسن محمدزاده 1369)، قرق (احمد هاشمی1370)، زندان دیو (حسن محمدزاده1371)، آدم برفی (داود میرباقری 1373)، مسافر ری (داود میرباقری1379)، وعده دیدار (جمال شورجه 1383) و....

در آثار فرهاد فخرالدینی طعم و رنگ ایرانی به خوبی حس می‌شود و برخی از آثار وی همانند موسیقی سریال سربداران در کشورهای دیگر هم اجرا شد.

آهنگ‌هایی که فخر الدینی برای موسیقی سریال‌ها ساخت وجه دیگری از کار وی رانشان می‌دهد. وی برای موسیقی سریال امام علی نتیجه 30 سال پژوهش خود درباره عبدالقادر مراغی را در تیتراژ ابتدایی این سریال به کار برد که در نوعی خود کاری کم نظیر بوده است. فخر الدینی در دومین پیش همایش عبدالقادر مراغی درباره کار خود توضیحات مبسوطی داد.

فرهاد فخرالدینی از  سال 1377 با حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارکستر موسیقی ملی ایران را راه اندازی کرد و در نخستین اجرای این ارکستر از آواز محمد رضا شجریان و ساخته‌های زنده یاد علی تجویدی بهره برد. در این ارکستر از سازهای غرب و ایرانی استفاده می‌شود و آثار هنرمندان و آهنگسازان ایرانی به اجرا در می‌آید.

 این ارکستر تاکنون اجراهای موفقی را انجام داده و استعدادهای فراوانی را به موسیقی ایرانی شناسانده است. فرهاد فخر الدینی، در طول زندگی هنری خویش به جز آهنگسازی، به امور پژوهشی نیز پرداخته است و در این زمینه به بررسی ریتم در موسیقی قدیم ایران علاقه‌مندی بیشتری نشان داده است.

آخرین کار فخرالدینی ساخت موسیقی سریال تلویزیونی زندگی زنده یاد شهریار است که به کارگردانی کمال تبریزی از صداو سیما پخش شد.

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

آمار بازدیدکنندگان سایت

844956
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
108
1328
108
839297
18856
23360
844956

آی‌پی شما: 54.156.67.164
امروز: یکشنبه، 02 مهر 1396 - ساعت: 04:07:48

تبلیغات (2)

تالار گفتمان آذر فروم

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

اینجا محل تبلیغ متنی شماست

پیوندها

درباره ما

وبسایت رسمی اسکو باخیش از سال 92 به نقد و بررسی در زمینه مطالب فرهنگی ، هنری ، تاریخ و ادبیات شروع به فعالیت کرده است.

مهدی عارفی (ایشیق) :

محقق - نویسنده - شاعر

سخنان بزرگان

امام على سلام الله علیه :
مَنْ حَسُنَتْ خَليقَتُهُ طابَتْ عِشْرَتُهُ؛

هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى‏اش پاكيزه و گوارا مى‏گردد.